Zo rolt de naam van de componist van de filmmuziek vaak in de aftiteling voorbij, zonder dat er door het publiek veel aandacht aan wordt geschonken. En dat terwijl muziek een onmiskenbare bijdrage levert aan films. Daarom in dit magazine geen ‘regisseur in focus’, maar een ‘componist in focus’: Nino Rota (1911-1979). Deze Italiaanse componist werd honderd jaar geleden geboren. Ter gelegenheid hiervan is een programma met films waarvoor Rota de muziek schreef, te zien in zeventien filmtheaters in het land, waaronder Lumière. Hoewel zijn naam minder bekend is bij het grote publiek, herkent vrijwel iedereen het werk van Nino Rota bij het horen ervan: het overbekende Love Theme van THE GODFATHER of de weergaloze muziek van de Fellini-films LA STRADA, LA DOLCE VITA en IL CASANOVA.

Giovanni Rota – kortweg Nino – wordt in 1911 in Milaan geboren. Hij blijkt een muzikaal wonderkind. Reeds op zijn elfde schrijft Rota thuis de muziek uit van een opera die hij net bezocht heeft. Na zijn studie aan het Conservatorium in Rome helpt de beroemde dirigent Arturo Toscanini hem aan een beurs voor een studie aan het prestigieuze Curtis Institute in Philadelphia. Hier ontstaat Rota’s interesse in de cinema. De populaire Amerikaanse muziek van Cole Porter en George Gershwin inspireert hem om ook de Italiaanse muziektradities – operette, Napolitaanse levensliederen, volksmuziek en hedendaagse hits – te omarmen en in zijn muziek te verweven.

De huiscomponist van Fellini
Rota staat als componist op de credits van maar liefst 158 films, aanvankelijk uit de B-garnituur, maar later werkte hij ook met beroemde regisseurs, verdeeld over alle mogelijke filmgenres. Zo componeerde hij onder meer voor King Vidor, Luchino Visconti, Francis Ford Coppola, Mario Monicelli en Franco Zeffirelli. Maar zijn naam zal toch vooral voor eeuwig verbonden blijven met die van Federico Fellini. Bijna alle muziek in Fellini’s films werd geschreven of gekozen door Rota. Fellini zei dat Rota’s muzikale aanpak ‘het hemelgewerf waardig’ was.

Citaten en (zelf)plagiaat
Bij het componeren maakt Rota overvloedig gebruik van muzikale verwijzingen. Hij citeert, haalt stukken muziek van anderen aan en imiteert naar hartenlust en op onovertroffen hoog niveau. Naast filmmuziek heeft Rota een gevarieerd klassiek oeuvre op zijn naam staan, van kamermuziek en religieuze muziek tot opera’s. Rota maakte geen onderscheid tussen filmmuziek en serieuze muziek en het gevolg van die mentaliteit is dat regelmatig delen van zijn filmmuziek in zijn overige composities verschijnen en vice versa. Zijn werkwijze resulteerde in 1972 in een fameus relletje, toen de American Academy of Motion Picture Arts and Sciences in 1972 zijn nominatie voor Beste Originele Filmmuziek bij THE GODFATHER weigerde, omdat Rota zijn inmiddels wereldberoemde LOVE THEME uit een eerdere film had hergebruikt.
Rota stierf in Rome in 1979, nadat hij het grootste deel van zijn leven had samengewoond met zijn ‘amico fraterno’ Vinicio Verginelli.

Nino Rota retrospectief in Lumière